Archief voor april, 2013

Tegenover dat bizarre Koningslied van John Ewbank, met een tekst van ons allen, kan natuurlijk maar één serieuze tegenkandidaat staan: het vrolijke ‘God Save The Queen’ van de Sex Pistols. Het is weliswaar alweer 35 jaar oud, maar toch. Geen alternatief. Of het moet het nog oudere lied over ‘Juliana, onze vorstin’ van Sjef van Oekel/Wim T. Schippers zijn, maar dat is én niet bizar, én niet uitgesproken genoeg. Cabaretière Brigitte Kaandorp heeft een prachtige ode aan Beatrix geschreven, mooi gezongen, maar compleet ironieloos. Oké, het is Koninginnedag, Kroningsdag en iedereen houdt van Máxima, maar ons koningshuis is een anachronistisch instituut dat wat mij betreft een zachte dood mag sterven.

Wat hebben de Sex Pistols met onze koningin te maken? Niets. Het liedje is geschreven als protest tegen de uitzichtloze situatie van de jeugd in Engeland (de oorspronkelijke titel was ‘No Future’) en uitgebracht ten tijde van het zilveren jubileum van Queen Elizabeth in 1977. Juliana was nog onze vorstin, en tegen de kroning van Beatrix in 1980 braken in Amsterdam rellen uit (‘Geen woning, geen kroning!’), waarop de toon van het ironische en provocerende Sex Pistols-nummer wel mooi aansloot, maar de inhoud natuurlijk niet. Nee, het is puur een mooi Koninginnedagliedje.

‘God Save The Queen’ verscheen eind mei 1977 als tweede single van de Pistols, een half jaar na ‘Anarchy In The UK‘. In dat (uiteraard) turbulente halfjaar ontbond EMI het platencontract, werd een contract met A&M gesloten en binnen een week weer ontbonden, en werd bassist en componist Glen Matlock aan de kant geschoven, en vervangen door Sid Vicious, een vriendje van Johnny Rotten en bekend in de punkscene. Vicious kon nog geen noot op de bas spelen, maar had wel de ultieme punklooks en -attitude. In mei werd een contract met Virgin gesloten.

Het produceren van ‘God Save The Queen’ was al niet zonder slag of stoot gegaan, door werkweigering van productiemedewerkers: eerst bij het persen van de single, en vervolgens bij het drukken van de hoes met het dada-achtige, provocerende ontwerp van Jamie Reid. God Save The Queen cover Jamie Reid 3Maar de promotie ondervond minstens net zoveel tegenstand. Voor de release werd een grootscheepse reclamecampagne bedacht: busreclames, posters, stickers, T-shirts e.d., en ook voor radio, tv, kranten en tijdschriften. Radio en tv weigerden de advertenties en ook de airplay van het nummer zelf. Platenzaken, vooral de grote ketens, weigerden de single in huis te halen. Daar stond tegenover dat de belangrijkste muziekbladen gretig gebruik maakten van alle sensatie rond het nummer en het prompt tot ‘single van de week’ bombardeerden. Binnen vijf dagen stond het met 150.000 verkochte exemplaren in de toptien van de Britse charts.

Het uitbrengen van ‘God Save The Queen’ viel niet zomaar samen met de feestelijkheden van de Engelse Koningin. Een paar dagen voor het Jubileumweekend organiseerde Sex Pistols-manager Malcolm McLaren een boottocht met zijn band over de Thames, als ironisch-provocerend statement tegen de geplande officiële botenparade, en tegen het jubileumfeest in het algemeen. De feestelijkheden waren immers groots opgezet, de media berichtten nergens anders over, en iedereen kreeg twee dagen vrij. Overal straatfeesten, eindeloos veel jubileumsouvenirs. Groot-Brittannië moest nog altijd belangrijk gevonden worden, en het koningshuis onderstreepte dat. De Britten moesten trots zijn op hun koninkrijk, en de meesten waren dat ook, gevoed door sentimenten van eigenheid – we leven op een eiland en we willen zo weinig mogelijk met de rest van de wereld te maken hebben, we waren een grote wereldmacht en we teren op het roemrijke verleden.

Maar het koninkrijk was zo groot niet meer en ook geen wereldmacht meer. Het was intern verdeeld door de Noord-Ierse burgeroorlog en door een bloeiend nationalisme in Schotland en Wales. De werkloosheid was op een dieptepunt beland. De Sex Pistols konden een stem geven aan de critici – alleen die stem werd weinig gehoord. Kritiek werd grotendeels in de kiem gesmoord, want ook de pers was – op een enkele uitzondering na – eensgezind in zijn positieve beleving en verslaggeving van de feestelijke gebeurtenissen.

Op de avond van 7 juni 1977, twee dagen voor de officiële botenparade, voer de Queen Elizabeth (!) met de Sex Pistols, McLaren en mensen van zijn managementbureau Glitterbest, en Richard Branson met Virgin-collega’s aan boord over de Thames. Aan de boot werden spandoeken opgehangen met o.a. ‘Queen Elizabeth, the new single by the Sex Pistols ”God Save The Queen”’. De kapitein was er niet gerust op, hij vreesde de Sex Pistols aan boord te hebben. Nee, maak je niet druk, werd hem gezegd, het is alleen maar een promo-actie van Virgin.

Intussen had Johnny Rotten de smoor in, hij vond de aanwezigheid van Branson en zijn kliek niet passen bij het anarchistische imago van de Pistols. De band speelde een setje van hun nummers op de boot, en Rotten schreeuwde de onvrede uit zijn longen. De situatie werd grimmig en leek oncontroleerbaar. Na enige tijd kreeg de Queen Elizabeth gezelschap van een paar politieboten, die de boot naar de kade begeleidden. De kapitein deed de elektriciteit uit, maar Rotten schreeuwde door, begeleid door stuwende drums. Op de kade ontstond chaos. De politie greep hardhandig in en arresteerde McLaren en tien anderen, maar de bandleden wisten met hun apparatuur via een onopgemerkte trap te ontkomen.

Aan het eind van de week waren er van de single 200.000 exemplaren verkocht. ‘God Save The Queen’ stevende af op een nummer 1-hit, maar bleef steken op nummer 2. Er zijn sterke aanwijzingen dat de hitlijst gemanipuleerd werd, aangezien van de Sex Pistols-single veel meer exemplaren verkocht waren dan van de officiële nummer 1, een nummer van Rod Stewart. De Sex Pistols op nummer 1? No way.

De Sex Pistols waren op een hoogtepunt van hun roemruchte carrière beland, en na de jubileumfeesten stortte de pers zich weer op de verderfelijke punks. Door de uitgebreide negatieve aandacht werden de Pistols ook lijfelijk gemolesteerd. De emotionele spanningen binnen de groep, en de afzijdigheid van McLaren daarbij, betekenden in feite het einde van de band, een half jaar voor het definitieve einde in januari 1978.

In de officiële videoclip van ‘God Save The Queen’ zien we ook de politieboten op de Thames, de arrestaties en tussendoor feestelijk jubileumvuurwerk, dat opeens wel erg onheilspellend overkomt.

 

God save the queen
The fascist regime
They made you a moron
Potential H-bomb

God save the queen
She ain’t no human being
There is no future
In England’s dreaming

Don’t be told what you want
Don’t be told what you need
There’s no future, no future,
No future for you

God save the queen
We mean it man
We love our queen
God saves

God save the queen
‘Cause tourists are money
And our figurehead
Is not what she seems

Oh God save history
God save your mad parade
Oh Lord God have mercy
All crimes are paid

When there’s no future
How can there be sin
We’re the flowers in the dustbin
We’re the poison in your human machine
We’re the future, your future

God save the queen
We mean it man
We love our queen
God saves

God save the queen
We mean it man
And there is no future
In England’s dreaming

No future, no future,
No future for you
No future, no future,
No future for me

No future, no future,
No future for you
No future, no future
For you